Wonen in Uden

De historie van Uden in vogelvlucht

De naam Uden komt voor het eerst voor op oude kaarten rond 1200. Daarop zien we dat Uden aanvankelijk bestond uit een kleine kern met een aantal verspreid liggende nederzettingen eromheen, die geleidelijk een eenheid zijn gaan vormen. In de 14e eeuw strekt de bevoegdheid zich uit over de gehele vroegere heerlijkheid Uden, die bestond uit de dorpen Uden, Volkel, Boekel en Zeeland.

Land van Ravenstein

Nog voor het einde van die 14de eeuw is er sprake van het Land van Ravenstein. Ook Uden behoort tot deze eenheid, die wordt bestuurd door Duitse vorsten. Dit Land van Ravenstein ligt als een enclave in Brabant. Het grootste gedeelte van Brabant hoort namelijk sinds 1629 bij de Republiek der Verenigde Nederlanden. Dat geldt ook voor buurgemeente Veghel. De grens loopt door het plaatsje Mariaheide en houdt stand tot 1794, als de Fransen dit gebied en de Republiek binnenvallen. In 1800 wordt het Land van Ravenstein verkocht aan de Nederlanden en vanaf 1815 hoort het bij het nieuw gevormde Koninkrijk der Nederlanden. Uden en haar inwoners maken dus pas sinds 1815 deel uit van de Nederlandse geschiedenis. In tegenstelling tot de Republiek der Verenigde Nederlanden heerst in het Land van Ravenstein godsdienstvrijheid en dat zal, tot op de dag van vandaag, invloed uitoefenen op Uden en haar inwoners.

Regiofunctie

Zeker voor de Tweede Wereldoorlog is Uden in de regio en in Brabant altijd een plaats op zichzelf geweest. Van oudsher was ze via een aantal regionale wegen verbonden met de omgeving. Toch waren dit geen grote belangrijke doorgaande routes en Uden lag in feite geïsoleerd ten opzichte van de belangrijkste provinciale en landelijke wegverbindingen. Wel ontwikkelde het dorp zich tot een regionaal centrum voor de plaatsen in de omgeving. Een regiofunctie die Uden tot op de dag van vandaag koestert. Een tijd lang had Uden zelfs een station aan het zogenaamde Duits lijntje: de spoorlijn Boxtel – Wesel.

Kersen

Bijna een eeuw lang (om precies te zijn van 1860 tot 1955) stond Uden tot in de wijde omgeving bekend om haar uitgestrekte kersenboomgaarden. De beroemde 'Ujese Zwarte' kenden een eigen veiling en bijbehorende kersenfeesten. De kersenboomgaarden zijn door stijging van het plukkersloon en de verstedelijking inmiddels bijna allemaal verdwenen, maar de kers is een nog steeds gekoesterd typisch Udens symbool.

Vliegbasis

Vanaf 1950 groeit Uden snel. De gemeente wordt in de jaren 50 aangewezen als industrialisatie- en ontwikkelingskern in noordoost Noord-Brabant. Daardoor veranderen de structuur en het aanzien van Uden totaal. De onstuimige groei van Uden in de jaren 50 tot in de jaren 70 wordt mede bepaald door de komst van de Koninklijke Luchtmacht op de vliegbasis Volkel en de vestiging van grote bedrijven zoals Philips. Uit alle delen van het land vestigt men zich in Uden. De laatste decennia is Uden doorgegroeid naar een woonstad met een groot en sterk winkelcentrum en heeft ook de dienstverlening zich in Uden verder ontwikkeld.

A50 en een ziekenhuis

De aanleg van de A50 in de eerste jaren van de 21e eeuw vormde een nieuwe impuls voor de (economische) ontwikkeling van Uden. De autosnelweg verbindt Uden als middelgrote plaats in het hart van Noordoost-Brabant met grotere steden als Eindhoven, ‘s-Hertogenbosch en Nijmegen. In 2013 nam het regionale ziekenhuis Bernhoven een nieuw huis in gebruik aan de noordzijde van Uden, prachtig gelegen in het groen, direct grenzend aan natuurpark De Maashorst. Dat natuurschoon wordt ook benut. In al haar handelen is Bernhoven gericht op het creëren van een 'healing environment'.

Meer weten over de geschiedenis van Uden?
Zie: